Jak budowa tkanki łącznej wpływa na Twój głos?

Czy Twoje stawy są bardzo elastyczne, zakresy ruchu powiększone, a w łokciach i kolanach masz przeprosty? Być może temat hipermobilności wokalisty dotyczy właśnie Ciebie. A jeśli jesteś nauczycjiem śpiewu – gwarantuję, że dotyczy to bardzo wielu Twoich uczniów.

Liny i gumki, czyli anatomia hipermobilności

Tkanka łączna składa się z elastyny i kolagenu. Ale nie w każdym ciele wygląda to tak samo.

Kolagen to takie jakby mocne liny, które trzymają strukturę ciała. To podstawowy budulec i zarazem klej. Z kolei elastyna to gumki, które pozwalają tkance się rozciągnąć. Kolagen powinien stawiać elastynie zdrowe granice, żeby nie przesadzała z tym rozciąganiem.

Problem w tym, że czasem ten kolagen jest wadliwy i nie działa jak spleciona lina trzymająca wszystko, tylko również się rozciąga. Hipermobilność to spektrum, więc może przybierać różne natężenia. Jej najcięższa postać to genetyczne zaburzenie tkanki łącznej zwane syndromem Ehlersa-Danlosa (EDS). Dużo częściej problem dotyczy kobiet, ze względu na kobiecą gospodarkę hormonalną.

To, jakim jesteś typem, ma ogromny wpływ na Twoje śpiewanie!

Jak hipermobilność wpływa na śpiewanie i głos?

Hipermobilność u wokalistów często skutkuje:

• Szybszym męczeniem się,
• Uczuciem wiecznie pospinanego ciała,
• Pogorszonym czuciem głębokim (propriocepcją), co wywołuje problemy z koordynacją,
• Chaotycznym wzorcem oddechowym, który utrudnia stabilne podparcie.

Ukryte konsekwencje dla zdrowia wokalisty

Wiotkość tkanki łącznej niesie za sobą również inne, mniej oczywiste wyzwania:

• Większa podatność na zaburzenia głosu: np. dysfonia wynikająca z napięcia mięśniowego. Wszakże krtań to też stawy, a ich niestabilność może powodować utrudnioną kontrolę nad głosem, którą próbują „ratować” (kompensować) mięśnie wokół.
• Inne dysfunkcje obszaru traktu głosowego: podatność na dysfagię (zaburzenia połykania), zaburzenia funkcji stawu skroniowo-żuchwowego oraz dysfunkcji mięśni dna miednicy.

Hipermobilność a układ nerwowy (Trema z ciała, nie z głowy!)

Ważne! Hipermobilność mocno wpływa na stan układu nerwowego. Hipermobilni wokaliści mają większą skłonność do „utykania” w stanie walki lub ucieczki. Osoby z zespołem Ehlersa-Danlosa często cierpią na dysautonomię (dysfunkcję autonomicznego układu nerwowego, który steruje pracą serca, ciśnieniem czy trawieniem bez naszej woli) oraz POTS (zespół posturalnej tachykardii ortostatycznej).

To sprawia, że trema u tych osób może wcale nie pochodzić z psychiki, ale być problemem czysto fizjologicznym!

Często są to osoby, które „tańczą” podczas śpiewania, nie są w stanie ustabilizować się stabilnie na dwóch nogach lub dużo ruszają rękami. Badania wskazują też na silne powiązanie zespołu hipermobilności i EDS z neuroatypowością (np. spektrum autyzmu, ADHD), która wiąże się z innym przetwarzaniem bodźców. Czasem takie osoby muszą dostymulowywać się ruchem, a z drugiej strony – może ich przebodźcowywać hałas.

Druga strona medalu: Elastyczność to Twój zasób

Z drugiej strony, hipermobilni wokaliści rozwijają wyjątkowo szeroką skalę głosu i potrafią uzyskać niesamowicie ciekawe efekty brzmieniowe – jest to więc również ogromny artystyczny zasób.

Jeśli jesteś człowiekiem bardzo elastycznym, mam dla Ciebie dobrą wiadomość: bardzo wielu wokalistów cierpi na tę przypadłość (bardzo możliwe, że w świecie muzyków jest ich procentowo znacznie więcej niż w innych grupach). Można jednak pracować nad tym, żeby lepiej funkcjonować z hipermobilnością.

Sama świadomość tego, że dotyczy Cię ten problem, może totalnie zmienić Twoje życie. Przestaniesz się biczować za rzeczy, które są po prostu Twoją fizjologią, i nauczysz się, jak poprawnie „obsługiwać” swoje ciało!

Jak powinien wyglądać trening głosu przy hipermobilności?

Ze względu na ograniczone czucie głębokie, potrzebujesz ZORGANIZOWAĆ swoje ciało. Zebrać się. Znalazźć sposób na to, żeby poczuć więcej i konkretniej.

Czego tacy wokaliści NIE potrzebują? Niestety, tak częstej w szkołach muzycznych uwagi: „ROZLUŹNIJ SIĘ”. Przyjęcie takiej perspektywy sprawi, że jeszcze bardziej „zgubisz się w przestrzeni”.

Co zatem sprawdza się w studiu wokalnym?

• Skakanie,
• Trening z gumami oporowymi,
• Hantle trzymane w dłoniach,
• Leżenie na twardej podłodze.

Wszystko, co daje układowi nerwowemu więcej kontekstu i bodźców fizycznych dotyczących położenia poszczególnych części ciała.

Ruch jako najlepsze lekarstwo

Co będzie pomocne? RUCH, RUCH i jeszcze raz RUCH! Podzieliłabym go na dwie kluczowe kategorie:

1. Świadomy, powolny ruch (praca z układem nerwowym): Trening nakierowany na porządkowanie wzorców ruchowych, które u osób hipermobilnych są niejasne i chaotyczne. Świetnie sprawdza się trening neurorozwojowy czy metoda Feldenkraisa. To tak naprawdę aktualizacja systemu neuronalnych ścieżek – poprawia koordynację, oddech i pomaga budować czucie mimo niesprzyjających okoliczności tkankowych.
2. Budowa gorsetu mięśniowego (stabilizacja): To mięśnie sprawią, że cała struktura ciała, mimo problemu z kolagenem, będzie się trzymać „w kupie”. Pomocny będzie tu trening siłowy, pilates oraz trening funkcjonalny. Osoby hipermobilne, które są wysportowane, funkcjonują znacznie lepiej! (A wokaliści W OGÓLE powinni być wysportowani, bo śpiewanie to też sport).

Zauważyłam, że trening świadomego głosu i oddechu bardzo pomaga osobom hipermobilnym czy EDS-owcom się organizować i regulować. Śpiewanie może być zatem genialnym sposobem na poprawę ogólnego dobrostanu!

Szukasz bezpiecznego treningu głosu w Katowicach?

Jeśli czujesz, że tradycyjne metody nauki śpiewu oparte na sile i ciągłym rozluźnianiu tylko pogłębiają Twój chaos w ciele, zapraszam Cię na moje indywidualne lekcje śpiewu w Katowicach. Na zajęciach stosuję autorski trening zorientowany na ciało i podejście fizjoterapeutyczne, dzięki czemu wspólnie znajdziemy stabilizację i swobodę Twojego głosu. Sprawdź moją ofertę i zarezerwuj swój termin.

Źródła:

• Laryngoscope 2024 Feb;134(2):773-778. doi: 10.1002/lary.30964. Epub 2023 Aug 19. Laryngological Complaint Prevalence in Hypermobile Ehlers-Danlos or Hypermobility Spectrum Disorders (Stacey M Menton)
• Jeffery, T., Postavaru, G. I., Matei, R. and Meizel, K. (2021) ‘I have had to stop singing because I can’t take the pain’: experiences of voice, ability, and loss in singers with hypermobility spectrum disorders. Journal of Voice. ISSN 0892-1997